2025 was absoluut niet het beste jaar in het bestaan van Jumbo, maar volgens Erik Kooistra (51) gaat het nu al duidelijk de betere kant op. De ondernemer uit Bolsward is eigenaar van dertien supermarkten en wil het daar niet bij laten: „Dertien is een ongeluksgetal toch?”

‘Zaken zijn als kruiwagens, men moet ze duwen.’ Met die wijsheid wordt Erik Kooistra (51) bijna iedere dag wel geconfronteerd. De tekst is namelijk te lezen op een tegeltje vlak naast de deur van zijn kantoor in Bolsward. Maar als zijn dertien Jumbo-supermarkten de kruiwagen zijn, hoeft Kooistra zelf amper nog te duwen. Hij gelooft er heilig in dat als de ‘band’ eenmaal goed rolt, het alleen nog een kwestie is van af en toe bijsturen.

Dat zorgt ervoor dat Kooistra ook in de drukke decembermaand geen extra stress ervaart. In elke winkel weet iedereen precies wat hij of zij moet doen. Aan het einde van het jaar gaat Kooistra steevast ‘op tournee’ langs zijn supermarkten om te kijken hoe het met de kerstdrukte gaat en hoe de winkels erbij staan. „Dat vind ik altijd erg leuk om te doen. Ook al moet ik er drie dagen voor inplannen en heel wat kilometers maken…”

Het voelt voor mij niet eens als werk, maar als een way of life
Kooistra begon als jochie al met het draaien van soepballetjes, flessen sorteren en het draden van snijbonen. Hij droomde er altijd van om het familiebedrijf over te nemen. Na een korte tussenstop bij kauwgomfabrikant Sportlife keerde hij in 2000 terug in Bolsward. „Ik was de enige in de familie die het bedrijf over wilde nemen. Het voelt voor mij niet eens als werk, maar als een way of life. Ik probeer alles zo goed mogelijk te faciliteren.”

‘Feestje maken’
Tegen zijn dertien filiaalmanagers zegt Kooistra vaak dat ze zelf het ‘feestje moeten maken’ en dat hij daar als directeur met enorm veel plezier naar kan kijken. Terugkijkend op 2025 beleefde de Bolswarder ondernemer een behoorlijk rustig jaar met alleen de verhuizing en opening van een nieuwe winkel in Sneek (Tinga). 2025 was voor de Brabantse supermarktketen als geheel echter allesbehalve rustig en al helemaal geen ‘feestje’.

Voormalig Jumbo-topman Frits van Eerd werd afgelopen jaar namelijk veroordeeld tot een onvoorwaardelijke celstraf in een grote witwaszaak. Daarnaast kwam Jumbo regelmatig in het nieuws vanwege lege schappen veroorzaakt door boycots van Heineken en Douwe Egberts. „Al dat nieuws heeft ons zeker niets gebracht. Maar heeft het ons dan erg geschaad? Nee, dat idee heb ik niet”, benadrukt Kooistra.

De Bolswarder was twaalf jaar bestuurder bij Jumbo en reed meerdere keren per week naar het hoofdkantoor in Veghel. Daar had hij vaak te maken met Van Eerd. „Frits heeft mij niet verteld dat hij dit en dat heeft gedaan, dus ik weet ook niet wat er allemaal is gebeurd. Ik lees de kranten, luister naar podcasts en met die informatie moet ik het doen. Het is voor hem en zijn familie verschrikkelijk, maar Jumbo was en is niet het bedrijf van Frits alleen.”

Van goud naar Jumbo-geel
Kooistra noemt het logisch dat een bedrijf als Jumbo, dat de afgelopen jaren snel is gegroeid, ook te maken krijgt met tegenslag. „Toen wij in 2002 met Jumbo in zee gingen hadden ze 41 winkels, nu zijn dat er 700. De omzet is gegroeid van 100 miljoen euro naar ruim 10 miljard. Alles leek niet te veranderen in goud, maar in Jumbo-geel. Dat het soms minder gaat, is inherent aan een bedrijf dat zo hard is gegroeid. Daar moet je van leren en dat gebeurt.”

Dat het marktaandeel van Jumbo weer stijgende is, geeft Kooistra het gevoel dat de supermarktketen weer de juiste koers vaart. Ook omdat de problemen met inkooporganisatie Everest inmiddels zijn opgelost. Door de harde opstelling van Everest ontstonden er conflicten met fabrikanten en daardoor waren producten van Heineken en Douwe Egberts soms tijdelijk niet verkrijgbaar bij Jumbo. Dat zorgde voor veel negatieve publiciteit.

Nederlanders zijn een raar volkje, want we willen per se aanbiedingen hebben
Terwijl Jumbo juist in zee was gegaan met Everest om hun klanten tevreden te stellen. „We hadden als Jumbo altijd de laagste prijsgarantie. Verder deden we geen gekke dingen. ‘Geen fratsen’ was de slogan van C1000, maar wij hadden gewoon geen aanbiedingen. Helaas is dat nooit volledig omarmd door de fabrikanten en onze klanten. Wat dat betreft zijn Nederlanders een raar volkje, want we willen per se aanbiedingen hebben.”

Lege schappen
Aan die wens heeft de directie van Jumbo uiteindelijk gehoor gegeven. Om het spel met de fabrikanten beter te kunnen spelen, ging de supermarktketen in zee met de grote Europese inkooporganisatie Everest. „We hebben als Jumbo gezegd: alles voor de winkel, alles voor de klant. En als de klant aanbiedingen wil, dan gaan we dat doen. Maar ja, zo’n Everest houdt er geen rekening mee dat onze klanten graag koffie van DE willen.”

Hun onderhandelingstactiek zorgde voor de ene na de andere boycot op het hoofdkantoor van Jumbo. Die conflicten waren in rap tempo zichtbaar in de winkelschappen. „Ik ben toen eens naar Duitsland gereden om te kijken hoe dat zat in de supermarkten van Edeka, die ook met Everest werken. Maar zij hadden er bijna geen last van. In Duitsland zou ik met dertien supermarkten namelijk een eigen distributiecentrum hebben.”

In Nederland hebben supermarkten echter amper magazijnruimte en zijn ze voor bevoorrading afhankelijk van landelijke distributiecentra. „Ik had vroeger dertig pallets koffie van DE in het magazijn staan, maar zo werken we niet meer in Nederland. Dan ben je ineens wel heel kwetsbaar als je geen voorraden hebt. Uiteindelijk is de beslissing genomen dat Everest voor ons niet de goede partij was. Jumbo doet nu zelf de onderhandelingen.”

Grootste uitdaging
Terug naar de basis, noemt Kooistra die keuze. Al blijft het spel met de fabrikanten wel de grootste uitdaging voor supermarkten. „Aan de ene kant moet je met ze samenwerken, maar je wilt aan de andere kant ook het goedkoopste zijn. Dat blijft een spanningsveld in onze sector. De ‘grote jongens’ zien Europa en vooral Nederland als een land om marges op te verdienen. Daarmee betalen ze hun investeringen in Afrika en Azië.”

De afgelopen twee jaar heeft Kooistra zich op het hoofdkantoor in Veghel vooral bemoeid met marketing en de winkelformule van Jumbo. Met elf supermarkten in Friesland en twee in de kop van Noord-Holland kan hij teren op zijn eigen ervaringen. Hij nam in 2024 de Jumbo aan het Stadionplein in Leeuwarden over en heeft de winkel inmiddels al drie keer laten verbouwen om de ‘Kooistra-saus’ over het filiaal te gieten.

„Die supermarkt was van de familie Van Eerd. Zij zetten op zo’n plek een standaard Jumbo neer. Als je zoveel winkels hebt, snap ik dat ook wel. Maar wij kennen de lokale markt goed en weten wat er speelt in zo’n buurt. Er zitten daar allemaal scholen en kantoren. Die mensen willen tijdens de lunch een vers broodje to go. Als je daar niet op inspeelt, word je geen winnaar in de markt. Als je wilt winnen, dan doe je het anders dan de rest.”

Geen doorsnee
Dat is ook goed terug te zien in de Jumbo van Bolsward, de eerste en allergrootste supermarkt van Kooistra. Daar is een koffiecorner voor dorstige klanten, staat een grote pizzaoven voor mensen met trek en wordt ook verse sushi bereid. „We hebben hier een prachtige winkel voor een stad met 10.000 inwoners. Maar dat is ook ons doel: we proberen onze eigen winkels toch net iets specialer te maken dan de doorsnee supermarkt.”

Dat hebben de Kooistra’s altijd gedaan. Exact een eeuw geleden begonnen ze met het verkopen van groente en fruit in Bolsward. In 1991 verhuisde het bedrijf naar de huidige locatie aan de Snekerstraat. Dat waren absoluut geen makkelijke jaren. „We hadden toen zo’n beetje de grootste supermarkt van Nederland, maar de banken stonden bijna elke week op de stoep. Onze omzet viel tegen en de rentes waren in die tijd torenhoog.”

Coop was een kleine plattelandswinkel en dat vonden wij niet passend voor Bolsward
De schappen van ‘Kooistra’s supermarkt’ werden toen gevuld met producten van groothandel Codis. In 2001 ging dat bedrijf samen met supermarktketen Coop, maar de familie Kooistra zag het niet zitten om die naam op de gevel te zetten. „Coop was toch vooral een kleine plattelandswinkel en dat vonden wij niet passend voor een winkel als Bolsward. We hebben toen nog gedacht aan een Supercoop, maar daar was onze winkel te groot voor.”

Familiebedrijf
Uiteindelijk besloten de Kooistra’s te breken met Coop Codis en verder te gaan als franchisenemer van het Brabantse Jumbo. „Er waren toen nog zoveel smaken in Nederland, maar we hebben alleen gesproken met de familie Van Eerd”, blikt Kooistra terug. „Zij wilden met hun laagste prijsgarantie en de zeven zekerheden landelijke dekking krijgen in Nederland. Dat sprak ons aan. Wij hadden als familiebedrijf ook een goed gevoel bij een ander familiebedrijf.”

Bijna alle winkelmanagers zijn afkomstig uit het bedrijf van Kooistra zelf. „Dus als ik een nieuwe winkel open, biedt dat onze medewerkers kansen om teamleider of filiaalmanager te worden. We hebben elk jaar wel zo’n 700 tot 800 mutaties op de personeelslijst, maar daartussen zitten vaak wel zo’n 50 tot 100 Johan Cruijffjes. We hebben alle opleidingen in huis, dus je kunt zo opklimmen in het bedrijf. Ik zoek altijd naar de nummer 14.”

Ongeluksgetal
Over veertien gesproken: de Bolswarder ondernemer weet zeker dat er de komende jaren uitbreiding gaat volgen. „Dertien is een ongeluksgetal toch?”, zegt Kooistra lachend. „We hebben nu winkels in Schagen en Julianadorp. In die regio ben ik aan het kijken voor uitbreiding. Een winkel in Amsterdam zou niets toevoegen aan ons bedrijf. Ons gebied is nu nog overzichtelijk en zo breng ik Friesland en West-Friesland weer bij elkaar.”

Kooistra is in ieder geval niet van plan om zelf nog nieuwe supermarkten te laten bouwen. De opening van een nieuwe Jumbo in Sneek is voor hem namelijk al zeventien jaar een hoofdpijndossier. Het is de bedoeling om de huidige vestiging aan het Normandiaplein te sluiten en te verhuizen naar het oude Flexa-terrein. Eigenlijk zou die winkel eind 2025 opengaan, maar de infrastructuur rondom de supermarkt is nog niet klaar.

Het komt bijna altijd bij de Raad van State. Is het niet door je buren, dan is het wel door een conculega
„Ik beloof al bijna tien jaar dat die winkel opengaat, maar ik had er nooit op gerekend dat het zo lang zou duren”, verzucht Kooistra. Het bouwen van een nieuwe supermarkt is volgens hem tegenwoordig altijd een project van de lange adem. „Het wordt bijna altijd een gang naar de Raad van State. Is het niet door je buren, dan is het wel door een conculega. Ergens vind ik dat verschrikkelijk, want zo wordt ondernemen heel lastig.”

Volgens Kooistra is de vestiging van een supermarkt voor veel gemeenten een ‘pain in the ass’ en vindt echt iedereen er wat van. „Dat snap ik wel, want een supermarkt is er ook voor iedereen. Je bent een doorgeefluik en een soort sociaal domein. Zo behandelen wij onze winkels ook. Daarvoor moet je goede mensen om je heen hebben en het logistieke proces moet kloppen. Dan maakt het niet uit of het straks vijftien of achttien winkels zijn.”